Profilaktyka i rozwiązywanie problemów uzależnień oraz HIV / AIDS
ZNAJDŹ NA STRONIE
1
Diagnoza problemów związanych z uzależnieniami od środków psychoaktywnych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego
Redakcja: Karolina Liegman-Boniecka
Dodany: 8.11.2011, wyświetleń: 2864
PDF
DRUKUJ
POWRÓT
grafika

 

W listopadzie 2010 r. zostały przeprowadzone badania dotyczące problematyki uzależnień oraz HIV/AIDS na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Zachęcemy do zapoznania się ze skróconymi wersjami  raportów z przeprowadzonych badań.

 

 

Diagnoza używania substancji psychoaktywnych przez dorosłych województwa kujawsko-pomorskiego.


Przeprowadzone badanie miało na celu diagnozę szeroko rozumianego problemu uzależnienia od alkoholu, papierosów, narkotyków oraz substancji psychoaktywnych  wśród dorosłych mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego. Badanie zostało zrealizowane na losowo wybranej reprezentatywnej grupie 500 dorosłych w listopadzie 2010 r., narzędziem badawczym była ankieta składająca się z 59 pytań.


 Respondentom zostały zadane pytania dotyczące wielu kwestii: od ich opinii na temat używania tych środków, przez konsumpcję substancji psychoaktywnych (m.in. częstotliwość, jakość, okoliczności temu towarzyszących), stosunek do osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych, sposobów postępowania z takimi osobami aż do stykania się z konsekwencjami nadużywania alkoholu czy narkotyków (agresja, przemoc w rodzinie). Ponadto badanie miało na celu oszacowanie poziomu wiedzy mieszkańców na temat miejsc służących pomocą osobom uzależnionym oraz ich rodzinom.

W badanej populacji 48,4% respondentów deklarowało, iż nie spożywa alkoholu. Pozostałe 51,6% spożywa napoje alkoholowe z różną częstotliwością, jednak najczęściej jest to w domu (co trzeci badany - 31,4%), podczas uroczystości rodzinnych lub u znajomych (15,2%), kilka razy w roku (39,8%) czy też  raz w miesiącu (5,8%). Do spożywania alkoholu codziennie lub 2 razy w tygodniu przyznaje się tylko 0,4% badanych, a 2,2% sięga po niego raz w tygodniu.

Więcej kobiet niż mężczyzn deklarowało abstynencję alkoholową - wśród kobiet alkoholu nie spożywa 29%, natomiast wśród mężczyzn - 20%. U obu płci najczęściej  spożywanie alkoholu odbywa się kilka razy do roku (21% kobiet i 19% mężczyzn). Panowie zaś częściej wskazywali na spożywanie alkoholu raz w miesiącu (4% mężczyzn do 2% kobiet), czy dwa razy w miesiącu (2% do 1% u kobiet), a także raz w tygodniu (1,4% wobec 0,8% kobiet).

Mieszkańcy województwa kujawsko-pomorskiego najczęściej alkohol spożywają w towarzystwie rodziny (31,6%). 18,6% wybiera swoją grupę towarzyską, znajomych i przyjaciół. Tylko 0,6% respondentów przyznało, że konsumuje alkohol samotnie. I kobiety i mężczyźni najczęściej piją alkohol z rodziną - jednak wśród kobiet ten odsetek wynosi 17,2%, a wśród mężczyzn - 14,4%. Tym samym mężczyźni częściej spożywają alkohole ze swoją grupą towarzyską (11% wobec 7,6% kobiet).

Respondenci spożywający alkohol sięgają najczęściej po piwo (15,6%) lub wino (14,6%). Wódkę preferuje 12,4% spożywających, 2 % nalewkę, a tylko 1,4 % pija szampana lub koniak. Pozostałe gatunki alkoholu wskazuje niewielka część badanej próby. Można zauważyć wyraźną różnicę w rodzaju alkoholu spożywanego najczęściej przez kobiety i mężczyzn. Kobiety wybierają przeważnie wino (10,4%) i wódkę (4,8%). Mężczyźni zaś - piwo (12%) i wódkę (7,6%).

Ogólnie spożycie alkoholu przyjmuje największe wartości w grupie osób z wykształceniem średnim i pomaturalnym, najniższe wśród osób z wykształceniem podstawowym. 

Główny powód spożywania alkoholu przez respondentów to chęć dotrzymania towarzystwa innym - 43,8% respondentów. Co dziesiąty badany (10,4%) przyznawał się do potrzeby relaksu i dlatego po niego sięga. 5,2% osób spożywających po prostu lubi smak alkoholu, a 3,6% pije alkohol dla poprawienia humoru.

Używanie środków odurzających - narkotyków to problem marginalny w badanej populacji. Do stosowania ich przyznało się jedynie 0,4% badanych. Kontakt z narkotykami miał charakter  przeważnie okazjonalny, kilka razy do roku i była to tylko marihuana lub haszysz. Używanie narkotyków deklarowali tylko mężczyźni.

 

 

Diagnoza problemów uzależnień od środków psychoaktywnych (alkohol, nikotyna, narkotyki, dopalacze) oraz przeciwdziałanie w zakresie HIV/AIDS wśród dzieci i młodzieży na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

 

Celem tej części projektu badawczego była diagnoza problemów uzależnień od środków psychoaktywnych wśród dzieci i młodzieży województwa kujawsko-pomorskiego. Uwaga badaczy skupiła się na bezpośrednim poznaniu historii kontaktów respondentów z takimi używkami jak: alkohol, tytoń, narkotyki oraz szeroko pojętymi „dopalaczami". Sprawdzano również wiedze badanych na temat problematyki związanej z HIV i AIDS.


Poniższy raport analizuje wymienione zagadnienia, porównując otrzymane wyniki względem wieku badanych, płci, miejsca zamieszania czy rodzaju szkoły do jakiej uczęszczają. W efekcie otrzymujemy wyczerpujący obraz problematyki uzależnień wśród dzieci i młodzieży województwa kujawsko-pomorskiego. Raport analizuje wymienione zagadnienia, porównując otrzymane wyniki względem wieku badanych, płci, miejsca zamieszania czy rodzaju szkoły do jakiej uczęszczają. W efekcie otrzymujemy wyczerpujący obraz problematyki uzależnień wśród dzieci i młodzieży województwa kujawsko-pomorskiego. Narzędziem badawczym była ankieta audytoryjna przeprowadzona wśród 1400 uczniów wieku 11-19 lat.

Okazało się, że ponad 74% uczniów przynajmniej raz w życiu spożywała alkohol, a 24% badanych zaprzeczyła jakimkolwiek z nim kontaktom. Wraz ze wzrostem poziomu edukacji, rośnie także odsetek młodzieży deklarujących spożycie alkoholu (70% badanych gimnazjalistów wobec aż 95% uczniów szkół ponadgimnazjalnych). Chłopcy deklarują nieznacznie częściej spożywanie alkoholu od dziewczynek (72% dla dziewcząt w stosunku do 77% u chłopców). Młodzież zamieszkująca duże miasta powyżej 30 tyś. mieszkańców częściej niż pozostali uczniowie deklaruje spożywanie alkoholu (80% wobec 70% w miastach do 30 tyś. mieszkańców i 73% na wsiach i miastach do 5 tyś. mieszkańców). Co trzeci uczeń województwa kujawsko-pomorskiego deklaruje, że spożył alkohol tylko raz lub dwa razy w życiu. 24% odpowiada, że zdarza im się pić alkohol rzadziej niż raz w miesiącu. Co ósmy ankietowany pije kilka razy w miesiącu. Niecałe 3% badanych deklaruje spożycie alkoholu kilka razy w tygodniu.

38 % przebadanej grupy młodzieży deklaruje, że zdarzyło się jej kiedykolwiek zapalić papierosa. Podział na płeć nie przyniósł znaczących zmian, jednak im starsi uczniowie, tym więcej z nich deklaruje palenie. Najwięcej młodzieży, bo aż około 60%, pali w wieku 17 i 18 lat. Największy odsetek młodzieży z miast powyżej 30 tys. mieszkańców deklaruje styczność z nikotyną (42%). Najmniejszy procent badanych pali papierosy w miastach do 30 tys. mieszkańców (35%). W dużym mieście, powyżej 30 tys. mieszkańców nastolatkowe palą najczęściej, bo aż 30% z nich robi to codziennie. Na obszarach wsi i małych miast do 5 tys. mieszkańców aż 44% zapaliła tylko raz w życiu, a co piąty pali rzadziej niż raz w miesiącu. Duży odsetek (16%) młodzieży miast średnich do 30 tys. mieszkańców pali kilka razy w miesiącu.

Co dziesiąty uczeń, kiedykolwiek sięgnął po narkotyki. Nieznacznie więcej chłopców deklaruje kontakt z narkotykami (13% - wobec 9% dziewcząt). Częstość kontaktów z narkotykami rośnie wraz z wiekiem. W wieku 18 lat już prawie co trzeci uczeń zażywał kiedyś narkotyki. W dużych miastach zdecydowanie częściej młodzież sięga po narkotyki. Deklaruje tak prawie co piąty ankietowany z miasta powyżej 30 tys. mieszkańców. Najmniejszy kontakt z substancjami psychoaktywnymi miała młodzież ze wsi i małych miast do 5 tys. mieszkańców (6%). Dwa razy więcej dziewcząt (60%) niż chłopców (28%) deklaruje, że po narkotyk sięgnęło tylko raz. Za to dwa razy więcej chłopców (42%) niż dziewcząt (23%) zaznacza, że stosuje substancje psychoaktywne rzadziej niż raz w miesiącu. Odsetek uczniów, którzy tylko raz próbowali narkotyków wynosił najmniej i podobnie na terenie wsi i małych miast do 5 tysięcy i dużych miast powyżej 30 tys. mieszkańców (około 38%). Wydaje się, że najrzadziej sięgają po narkotyki uczniowie ze średnich miast do 30 tys. mieszkańców. Tam aż 57% miało tylko jednorazowy kontakt z substancjami psychoaktywnymi.

W pytaniu o zażywanie „dopalaczy" niecałe 7% ankietowanych zaznaczyło twierdzącą odpowiedź. 64% nigdy nie próbowało, ale wiedzą co to jest. Co trzeci ankietowany nie wie, co to są dopalacze. Nieznacznie większy odsetek chłopców deklaruje spożycie dopalaczy (8% względem 5% pośród dziewcząt). Młodzież zamieszkująca większe miasta (do i powyżej 30 tys. mieszkańców), ma większą świadomość co to są dopalacze. 55% uczniów, które miało już kontakt z dopalaczami, określa, że był to jednorazowy incydent. 27% przyznaje, że spożywa je rzadziej niż raz w miesiącu. 13% młodzieży deklaruje, że kila razy w miesiącu, a 3%, że kilka razy w tygodniu.

W ankiecie audytoryjnej zadano młodzieży kilka pytań odnośnie stosowania przez nich leków. 28% odparło, że stosuje leki rzadziej niż raz na miesiąc, 26% nigdy nie sięga po nie, a 16% kilka razy w miesiącu. 8% deklaruje używanie leków kilka razy w tygodniu a 7% codziennie. Analiza częstości zażywania leków przez młodzież, ze względu na płeć oraz miejsce zamieszkania, nie wykazała istotnych różnić.  Młodzi ludzie, jeśli sięgają po leki, najczęściej stosują witaminy (42%) i leki przeciwbólowe (48%). Mniej osób sięga po leki wzmacniające odporność (7,1%). 2% uczniów stosuje leki uspokajające.

 


Diagnoza środków psychoaktywnych wśród uczniów województwa kujawsko-pomorskiego w opinii pedagogów, nauczycieli i rodziców.

 

Podstawowym celem badania przeprowadzonego metodą wywiadu pogłębionego była diagnoza problemów uzależnień od środków psychoaktywnych, takich jak: alkohol, nikotyna, narkotyki i dopalacze, wśród dzieci i młodzieży zamieszkujących województwo kujawsko-pomorskie, oparta o opinie dorosłych (nauczycieli, pedagogów, rodziców) dotyczącą: oceny zagrożeń związanych ze stosowaniem środków psychoaktywnych przez młodzież szkolną; ocenę prowadzonych w szkołach programów profilaktycznych; poznanie ich świadomości na temat zainteresowań oraz spędzania wolnego czasu przez dzieci i młodzież; ocenę skali korzystania z używek przez uczniów.


Narkotyki i dopalacze traktowane są surowo, uznane są bezwzględnie za szkodliwe substancje, mogące wyrządzić wiele złego, natomiast podejście do alkoholu i papierosów jest nieco łagodniejsze. Odpowiedzi respondentów są uzależnione od miejsca pochodzenia. W dużych aglomeracjach używki są znane, nierzadko też spotykane w szkołach. Związane jest to z dostępnością do tych środków oraz większą anonimowością. W środowisku wiejskim trudno cokolwiek ukryć. Wszyscy się znają, dlatego też próby zakupu czy spożycia szybciej są wychwytywane i łatwiej stosować profilaktykę. W małych miasteczkach zjawisko to występuje, ale w stopniu umiarkowanym i kontrolowanym.

Za przyczynę sięgania po środki psychoaktywne przez uczniów, respondenci najczęściej uważają: ciekawość związaną z wiekiem dojrzewania; chęć udowodnienia innym, że są dorośli, gdyż decydują sami o sobie; presję grupy rówieśniczej; nudę; trudną sytuację w domu lub szkole; dużą dostępność do środków i zakazy ich używania (to, co jest zakazane sprawia, że staje się bardziej pożądane).

Jak wynika z rozmów, najczęściej młodzież i dzieci rozpoczyna inicjację pod nieobecność dorosłych. Rzadko zdarza się to w domu, zwykle na podwórku, ze znajomymi. Zdaniem pedagogów, sytuacje taki mają miejsce w każdym czasie, gdy tylko opieka dorosłych jest ograniczona (wycieczki szkolne, wyjazdy, gdy uczniowie wychodzą na przerwie poza teren szkoły, dyskoteki, różnego rodzaju imprezy). Biorący udział w badaniu zgodnie stwierdzili, że najtrudniejszym okresem dla młodych ludzi jest okres dojrzewania i to wtedy są oni najbardziej narażeni na kontakt z używkami.

Respondenci dokonali rozróżnienia wśród negatywnych skutków zażywania środków psychoaktywnych na konsekwencje: psychiczne (wzrost agresji, apatia, brak kontroli nad własnym życiem, mniejsza motywacja, nerwice), fizyczne (uzależnienia prowadzące do: osłabienia, zatrucia organizmu, nowotworów), społeczne (brak kontaktu z otoczeniem, rówieśnikami, konflikty z prawem, cierpienie rodziny, problemy z nauką).

Większość respondentów zauważa wzrost zainteresowania substancjami psychoaktywnymi wśród uczniów na przestrzeni ostatnich lat. Powodem tego jak jest większy dostęp do różnego rodzaju używek, oraz nagłaśnianie przez media tego problemu („dopalacze"), Twierdzą, że to media sztucznie, zupełnie niepotrzebnie kreują problem, co może wzbudzać ciekawość młodego człowieka. W przypadku alkoholu i papierosów nie zauważają tak drastycznej zmiany.

Szkoły zajmują się profilaktyką związaną z tematyką uzależnień. Piszą programy profilaktyczne przy wsparciu różnych instytucji. Jak zauważają pedagodzy najskuteczniejsze są te, które zmuszają dzieci i młodzież do czynnego udziału, przez co są atrakcyjniejsze. Do tworzenia programów profilaktycznych włączani są pracownicy szkoły tj. psychologowie, pedagodzy, nauczyciele, ale też rodzice i dzieci. Programy te są poddawane ewaluacji i dostosowywane do zmieniających się potrzeb.

Badani zauważają wzrost zainteresowania dzieci i młodzieży lekami. Szczególną uwagę zwracają na to w większych miastach. Dzieci sięgają po różnego rodzaju tabletki nawet w błahych sytuacjach, często za przyzwoleniem rodziców. W środowiskach wiejskich ten problem nie jest zauważalny i nie budzi niepokoju.

 

 

PDF
DRUKUJ
POWRÓT
ZGŁOŚ
NIEŚCISŁOŚĆ